Prostata - jak ją badać?

Prostata oraz wszelkie choroby związane z jej przerostem to delikatne, ale zarazem niezwykle istotne zagadnienie w zakresie męskiego zdrowia. Co to jest prostata, na jakie choroby jest narażona oraz co robić, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo ich wystąpienia?

(fot. shutterstock)

Co to jest prostata

Prostata – to inaczej gruczoł krokowy zwany także sterczem. Jest to narząd, który jest częścią męskiego układu płciowego. Zbudowany jest z dwóch płatów połączonych węziną. Otoczony jest mięśniami gładkimi, których skurcz umożliwia ejakulację. Zadaniem gruczołu jest wydzielanie płynu stanowiącego część spermy, w której pływają plemniki.
 

Stercz zlokalizowany jest w miednicy mniejszej poniżej pęcherza moczowego. Przez gruczoł ten przebiega fragment cewki moczowej, stąd też utrudnienia w  oddawaniu moczu, kiedy narząd ten zaczyna rosnąć.  Tylna cześć prostaty przylega do odbytnicy. W przypadku przerostu gruczołu, mężczyźni często odczuwają nieuzasadnione parcie na mocz, a niekiedy pieczenie w okolicy żołędzi.
 

Statystyki

Łagodny przerost gruczołu krokowego to choroba, na którą zapada znakomita większość mężczyzn. Prawdopodobieństwo przerostu prostaty wzrasta wraz z wiekiem – u panów po 50 dotyka on ok. połowy populacji, po osiemdziesiątce sięga 75%, a po dziewięćdziesiątce nawet 90%.
 

Rak prostaty to najczęściej spotykany nowotwór złośliwy u mężczyzn. Jest zarazem drugą przyczyną zgonów w Unii Europejskiej. Dotyka przede wszystkim mężczyzn po 45 roku życia. Jego odsetek zachorowalności wzrasta dramatycznie wraz z wiekiem – co 3 mężczyzna w wieku 50 lat zmaga się z tą chorobą. W wieku 80 lat już 8 na 10 panów cierpi na raka prostaty. Warto jednak dodać, że w większości przypadków jest to tak zwany rak utajony, który nie daje żadnych objawów zdrowotnych i nie jest przyczyną zgonu.

W Polsce 11% stwierdzonych nowotworów u mężczyzn to właśnie rak prostaty. Śmiertelność spowodowana nowotworem stercza jest znacznie wyższa niż w pozostałych krajach UE. Za taki stan rzeczy odpowiada zbyt późne zdiagnozowanie choroby.
 

Objawy towarzyszące przerostowi i rakowi prostaty

Generalnie przerost prostaty to powolny proces i mężczyźni czasem nie zdają sobie sprawy z zachodzących zmian. Jednakże rozrastający się gruczoł powoduje ucisk cewki moczowej i utrudnia oddawanie moczu. Na ten syndrom składa się kilka różnorodnych elementów, takich jak: osłabienie strumienia moczu oraz kroplowy wyciek moczu czy przerywany strumień moczu, bolesność przy oddawaniu moczu, jak również częste oddawanie moczu – także w nocy. Są to najpowszechniej występujące sygnały, których nie należy lekceważyć. Są one wspólne zarówno dla łagodnego przerostu prostaty, jak i nowotworu stercza.
 

Jeśli mężczyzna stwierdzi, że oddawanie moczu sprawia mu jakiekolwiek trudności, powinien szybko udać się do urologa, który przeprowadzi diagnostykę zarówno w kierunku łagodnego przerostu stercza, jak i raka prostaty.
 

Diagnostyka chorób stercza zazwyczaj realizowana jest wielokierunkowo. Z jednej strony wykonywane jest badanie per rectum, w trakcie którego lekarz przez odbyt bada prostatę pacjenta. Dodatkowo zazwyczaj zlecane są także analizy moczu i krwi oraz badanie PSA, którego celem jest określenie poziomu białka produkowanego przez komórki nabłonkowe gruczołu krokowego. Jego podwyższony poziom – tj. wyższy niż stężenie 4ng/ml krwi może być oznaką rozwoju nowotworu.  Warto także wykonać usg prostaty przez powłoki brzuszne (http://www.gabinetusg.com.pl/oferta-usg-doroslych/usg-ukladu-moczowego ), co pozwoli urologowi na określenie stanu pęcherza oraz wielkości prostaty.

Do potwierdzenia nowotworu konieczne jest wykonanie biopsji, która jednoznacznie potwierdzi postawioną diagnozę.
 

Sprawdź czy należysz do grupy ryzyka

Powszechność występowania obu chorób jest przerażająca. Warto profilaktycznie systematycznie się badać, tym bardziej, że nie wszyscy panowie odczuwają negatywne skutki przerostu stercza.

Niebagatelne znaczenie w przypadku zagrożenia nowotworem prostaty są czynniki ryzyka pełniące rolę swego rodzaju katalizatorów choroby. Należą do nich:

- skłonności dziedziczone: jeżeli wśród jednego z krewnych wystąpił rak prostaty, to prawdopodobieństwo zachorowania rośnie dwukrotnie, jeśli przypadków raka prostaty w rodzinie było więcej, to rośnie ono nawet do 10 razy,

- czynniki związane z niezdrowym trybem życia: brak ruchu, niezdrowa dieta bogata w nasycone tłuszcze, białka i cholesterol a uboga w witaminę E, D i selen oraz warzywa i owoce,

- czynniki rasowe: najczęściej chorują przedstawiciele rasy czarnej.

We wszystkich powyższych przypadkach sugeruje się częstsze badania profilaktyczne – także usg układu moczowego, które umożliwia obrazowanie stercza. W ten sposób przeprowadza się badanie wielkości gruczołu krokowego oraz jego struktury. Zaleca się je wszystkim mężczyznom, którzy ukończyli 50 rok życia.

USG prostaty jest badaniem zupełnie bezbolesnym, choć może być krępujące dla panów. Dlatego też warto korzystać z takiego gabinetu usg (www.gabinetusg.com.pl), który będzie w stanie zapewnić nie tylko doskonałą jakość obrazu umożliwiającą poprawną diagnozę, ale również da gwarancję poczucia intymności i nie będzie krępujące dla pacjenta. Takie warunki oferuje na przykład Prywatna Przychodnia Lekarska położona przy Białobrzeskiej w Warszawie.
 

Do badań ultrasonograficznych w zakresie układu moczowego i stercza nie trzeba być na czczo. Należy jedynie na godzinę przed usg wypić ok. 1 litra wody niegazowanej i przytrzymać ją w pęcherzu. Jedynie badanie przeprowadzone przy pełnym pęcherzu moczowym będzie miarodajne.